Woda, piasek i inne zabawy sensoryczne :)

Wraz z rozpoczęciem wakacji, które pozwalają nam odetchnąć od codziennego zabiegania wokół licznych obowiązków, często na dwa miesiące przerwana zostaje edukacja i terapia dzieci. O negatywnym wpływie długich przerw na poziom umiejętności prezentowanych przez dziecko szerzej przeczytać można tutaj (kliknij). Pomimo braku dostępu do sal i pomocy terapeutycznych, sami możemy zapewnić dzieciom zabawy, które pomogą im stawić czoła procesom związanym z zapominaniem trenowanych wcześniej zagadnień.


Zobacz nasz plan na wakacje poniżej 


Zastanówmy się, jak możemy usprawniać funkcjonowanie dziecka, przebywając na świeżym powietrzu i używając otaczającego nas środowiska jako źródła pomocy dydaktycznych. Propozycji jest wiele, od nas zależy jaki zestaw aktywności wybierzemy. Przyjrzyjmy się im zatem teraz.


Piasek (suchy, mokry)sand2

 Jest on niezastąpionym materiałem, który możemy wykorzystać w ćwiczeniach stymulacji zmysłu dotyku, szczególnie dla dzieci słabiej odczuwających doznania płynące z tej modalności zmysłowej (niedostymulowanie).

Zabawy powinny polegać na swobodnym poruszaniu rękoma, stopami w piasku zarówno suchym i mokrym. Rozcieraniu go w dłoniach, delikatnych masażach piaskiem

  1. Odwrażliwiając dzieci z nadwrażliwością dotykową, pamiętać musimy o stopniowym dawkowaniu intensywności bodźców dotykowych.
  2. Początkowo lepiej sprawdzi się delikatne masowanie dłoni/ stóp piaskiem, jeżeli dziecko zaakceptuje to, zachęcajmy je do samodzielnej zabawy piaskiem przesypywania w dłoniach, kreślenie po piasku itp
  3. Zabawy w piasku poprawiają rozwój motoryki małej i czynności manipulacyjnych, w których idealnie sprawdzi się tworzenie różnorodnych budowli (ale także kopanie tuneli, jaskiń itp) pisanie, rysowanie na piasku. Są to jednocześnie ćwiczenia stymulujące zmysł dotyku.

Nie ma znaczenia czy wykorzystamy piasek na plaży czy w przydomowej / osiedlowej piaskownicy. Ważne, żeby dziecko odczuwało przyjemność z zabawy i było chętne do jej kontynuowania.

Woda

Zapewnia szereg różnorodnych doświadczeń:

  1. Pozwala odczuwać specyficzny rodzaj pobudzenia receptorów dotyku. Inaczej jeżeli zanurzamy rękę, stopę, czy całe ciało. Inne wrażenia daje pluskanie dłońmi, kreślenie palcami, a inne polewanie ciała wodą. Doświadczenia te mogą być bardzo pomocne w rozwijaniu świadomości własnego ciała, orientacji w jego schemacie.
  2. Woda rozwija również procesy poznawcze. Zabawy związane z przelewaniem wody do różnych pojemników czy np balonów może być wykorzystywane w ćwiczeniach doskonalący rozumienie pojęcia stałości obiektu – czyli woda mimo, że jest w różnych naczyniach nadal jest wodą. U starszych dzieci mogą być pomocne w rozwijaniu pojęcia stałości objętości – litr wody to zawsze litr :)

Kamienie, muszleshells-792912_960_720

Mogą służyć do rozwijania umiejętności:

  1. Matematycznych takich jak: liczenie, szeregowanie według wybranej przez nas cech np wielkości, porównywanie (wielkości, ciężaru)
  2. Manipulacyjnych jeżeli będziemy tworzyć z nich różnego rodzaju konstrukcje

Rośliny (drzewa, kwiaty, trawy, owoce, warzywa)

Mają szeroki wachlarz zastosowań:

  1. W stymulacji zmysłu dotyku dzięki różnorodnym kształtom i fakturą jakie prezentują. Inne wrażenie dostarczymy dziecku proponując mu dotknięcie trawy a inny jeżeli wybierzemy, korę drzewa, jego gałąź (np drzew iglastych). Takie ćwiczenia można wykorzystać zarówno dla dzieci z nadwrażliwością dotykową jak i niedostymulowaniem. Wybór konkretnych obiektów zależy od ich dostępności dla nas i możliwości dziecka. Warto przygotować kilka modeli tak, aby dostarczyć zróżnicowane wrażenia
  2. W stymulowaniu zmysłu węchu. Naturalne zapachy (dostarczane bezpośrednio z ich źródła a nie jako koncentrat z buteleczki) pomagają w polisensorycznym poznawaniu przedmiotów
  3. W stymulowaniu zmysłu smaku. Większa bezpośrednia dostępność latem do świeżych produktów pozwala nam na urozmaicanie sposobu poznawania owoców i warzyw poprzez możliwość ich skosztowania. Jest to również dobry czas na pracę nad trudnymi nawykami żywieniowymi. Możliwość samodzielnego zebrania produktów, których dziecko zazwyczaj nie jada może wpływać pozytywnie na chęć ich spróbowania
  4. W rozwijania i doskonalenie procesów poznawczych. Otaczającą nas florę możemy wykorzystać w utrwalaniu wiedzy z zakresu różnicowania, nazewnictwa kolorów, kształtów, nazw własnych. Jak również procesów kategoryzowania ze względu na wybraną przez nas cechę, dokonywania generalizacji. Przykładowym zadaniem może być wskazanie wszystkich drzew, które widzi w swoim otoczeniu

Kombinacje materiałów

Łączenie ze sobą wymienionych wyżej materiałów może być okazją do stworzenia np. zamku/ różnych budynków wraz z ogrodem, lasem itp.

W takich zadaniach ogranicza nas tylko nasza kreatywność. A samo zadanie, na etapie przygotowania i wykonania, jest możliwością by rozwijać i doskonalić umiejętności: manipulacyjne i motoryki małej. Okazją do tego jest zbieranie materiałów, przedmiotów, których użyjemy do budowania, urządzania, wykończeń naszego projektu

  1. Ponadto podczas zabawy rozwijają się zmysły orientacji i myślenia przestrzennego, dzięki budowaniu, dodawaniu kolejnych wykończeń, ozdób takie, które będzie trwałe wymaga zaplanowania i przemyślenia.
  2. Dziecko ćwiczy logiczne myślenie oraz rozumienie związków przyczynowo – skutkowych. Rozwijane może być metodą prób i błędów, co daje długotrwałe rezultaty (musimy przygotować się na dużą liczbę powtórzeń). W ten sposób dziecko nauczy się, że jego zamek nie wytrzyma kopnięcia stopą, czy uderzenia dłonią, a ono chcąc dalej się bawić musi zbudować kolejny itp.

Taka właśnie zabawa daje ogromną liczbę doświadczeń pozwalających doskonalić się w obrębie wymienionych sfer rozwoju.

Obserwacje przyrodyptak1

Zastanawiając się jakie korzyści dla rozwoju dziecka daje zabawa z wykorzystaniem elementów przyrody, nie powinniśmy zapomnieć o zaletach, jakie ma samo przebywanie na zewnątrz, dla rozwoju dziecka. Ma ono nie tylko pozytywny wpływ na rozwijanie procesów poznawczych (w tym ugruntowanie wiadomości zdobytych w szkole). Kontakt z naturą (słuchanie jej odgłosów, obserwacja jej procesów, spacery) może ułatwić osiągnięcie stanu relaksu i wyciszenia.

Niezależnie od wybranego rodzaju materiału, z którym będziemy pracować ważne jest, żeby podążać za dzieckiem i:

  1. Pracować w jego tempie.
  2. Wybierać aktywności, które jemu się podobają, stopniowo możemy dodawać te do których samodzielnie się nie angażuje.
  3. Długość zabaw dostosować do możliwości koncentracji uwagi.
  4. Próbować przejmować jego perspektywę.

Stosowanie się do tych wskazówek pozwoli dodatkowo w trakcie każdej zabawy rozwijać sferę umiejętności komunikacyjnych dziecka i naszą.

Jak pokazują powyższe przykłady wielkie “laboratorium doświadczania świata” jest na wyciągnięcie ręki. Warto zatem pomyśleć o możliwościach jakie mamy na co dzień, aby wakacje były przede wszystkim, ale nie tylko, miło spędzonym czasem.


Udostępnij post:
Avatar
Psycholog, oligofrenopedagog, terapeuta EEG Biofeedback. Pracuje z dziećmi i z młodzieżą z zaburzeniami rozwoju i zachowania. Pracowała jako psycholog i koordynator oddziału wczesnego wspomagania rozwoju dziecka w Ośrodku Rehabilitacyjno-Edukacyjno-Wychowawczym w Myślenicach. Obecnie współtworzy multimedialne rozwiązania wspierające edukację i terapię dzieci DrOmnibus. Prowadzi zajęcia terapeutyczne dla dzieci z wykorzystaniem tabletów w Fundacji Hipoterapia w Krakowie. Pasjonatka nowych technologii.